‏אונדזער פֿאַרװאַלטונג‏

 


עקזעקוטיװע

יאַנקל־פּרץ בלום

יאַנקל־פּרץ בלום

ייִדיש האָט יאַנקל־פּרץ בירושה דער עיקר פֿונעם טאַטנס צד׃ דער זײדע ע״ה איז געװען אַ זעצער בײַם פֿאָרװערטס, און די באָבע ע״ה, אַ פּױלישע, האָט אַװדאי אױך גערעדט ייִדיש כּל־ימיה. די מומע, צו לענגערע יאָר, איז אַ ייִדישיסטקע און האָט די אײגענע קינדער דערצױגן מיטן ייִדישן לשון. פֿון דער מאַמעס צד האָט דער זײדע ע״ה, כאָטש אַן אָפּשטאַמיקער פֿון דײַטשלאַנד, געקענט ייִדיש, און די באָבע ע״ה, אַ ייִדענע פֿון פּרײַסן, האָט בלי ספֿק געשטאַמט פֿון ייִדיש־רעדנדיקע ייִדן. הקיצור, יאַנקל־פּרצן ליגט ייִדיש טיף אין בלוט. על־כּן האַלט ער די שפּראַך פֿאַר אַ גײַסטיקן מאַמע־לשון. אײַ ,אין די קינדער־יאָרן האָט ער גאָר גערעדט גױיִש? אָט דאָס האַלט ער פֿאַר „דעם גורלס אַ טעות” — אַן אומגליקלעכער פּועל־יוצא פֿון דער קולטורעלער אַסימילאַציע און דעם נאַצישן גענאָציד, נישט געדאַכט זאָלן זײ װערן. ער װיל העלפֿן פֿאַרשפּרײטן דאָס ייִדישע לשון אױף װי װײַט מעגלעך צװישן די הײַנטיקע יורשים פֿון דער שפּראַך – ד״ה די גאַנצע אַשכּנזישע עדה. מיט אָט דעם צװעק (און בכדי דרך-אגב צו ציִען אַ ביסעלע חיונה אױף דער װעלט), איז ער אויך א מיטארבעטער אויף YiddishPOP. דערצו אַרבעט ער װי אַ ייִדיש־לערער (למשל, אױף דער ייִדיש־פֿאַרם), און האָט ליב צו אַרבעטן אױף ייִדיש־שפּראַכיקע װעבזײַטלעך. און פֿאַרשטײט זיך אַז מיט די קינדער, זאָל עס זײַן אין אַ מזלדיקער שעה, װעט ער אי״ה רעדן רק ייִדיש. װי שטײט עס געשריבן — שלא שינו את לשונם!

מינע־ליפֿשע װישװאַנאַט

מינע־ליפֿשע װישװאַנאַט (קאַסירערקע)

רעדט ייִדיש אַזש פֿון דער מאַמעס בױך. איר ערשט װאָרט (אַחוץ פּשוט “טאַטע־מאַמע”) איז געװען “טי־אַ” ־ דאָס הײסט, “עפֿן די טיר!” זי איז אױפֿגעװאַקסן מיט יוגנטרוף ־ אירע טאַטע־מאַמע האָבן זיך באַקענט אױף דער ייִדיש־װאָך, זי איז געגאַנגען אין פּריפּעטשיק, אַ זונטיקשול פֿאַר ייִדיש, ביז זי איז געװען 15 יאָר אַלט, און קומט יעדעס יאָר אױף דער ייִדיש־װאָך פֿון זינט זי איז געבױרן געװאָרן (און זי איז שױן איצט אין די העכערע צװאַנציקער!). זי איז איצט אַ אַן אינזשיניר און װױנט אין בערקלי, קאַליפֿאָרניע מיט איר מאַן און קינד (מיט װעמען זי און איר מאַן רעדן ייִדיש). זי װאָלט געװאָלט הערן פֿון אַלע ייִדיש־ליבהאָבערס און רעדערס, אָבער ספּעציעל די אױפֿן מערבֿ־ברעג!

דזשאָרדין קוציק

דזשאָרדין קוציק (פֿאָרזיצער)

האָט זיך אָנגעהױבן צו לערנען ייִדיש װען ער איז געװען 16 װײַל ער האָט געװאָלט טאָן פֿאָרשאַרבעט װעגן דעם חורבן־אײראָפּע פֿון דעם פּערספּעקטיװ פֿון די ביכער װאָס זענען געשריבן װעגן דער טעמע אױף ייִדיש. אַז ער האָט זיך אָנגעהױבן צו לערנען די שפּראַך, האָט ער געפֿונען אַז ער איז געװען אַ סך מער פֿאַראינטערעסירט אין דער ראָלע פֿון ייִדיש אין דעם ייִדישן לעבן און אין די קולטורעלע אוצרות און רעליגיעזע אינפֿאָרמאַציע, סײַ דורך מענטשן און סײַ דורך דעם געשריבענעם װאָרט ,מיט ‬‫װעלכן ער האָט זיך נאָר געקענט באַקענען דורך דער ייִדישער שפּראַך. נאָך אַז ער האָט אַנטדעקט אַז ייִדיש, אַנשטאָט דעם װאָס ער האָט געמײנט פֿון קינדװײַז אָן, איז נישט קײן טױטע אָדער כּמעט טױטע שפּראַך, האָט ער גענוצט אַ סך פֿון זײַן פֿרײַער צײַט צו העלפֿן פֿאַרשפּרײטן ייִדיש צװישן יונגע מענטשן . ער איז פֿאַראינטערעסירט, בפֿירוש, אין צירקולירן רעסורסן צו העלפֿן ייִדיש־רעדנדיקע מענטשן אױפֿצוהאָדעװען זײערע קינדער אױף ייִדיש. איצט הײבט ער אָן צו שרײַבן אַ פֿיל־שפּראַכיק װעבזײַטל װעגן דער טעמע. ער איז געװאָרן אַ מיטגליד פֿון יוגנטרוף נאָך דעם װאָס אַרעלע װישװאַנאַט האָט אים געשיקט אַ בליצבריװ אין 2007 און ער איז געװאָרן אַ מיטגליד פֿון דער עקזעקוטיװע אין פֿעברואַר 2008. ער האָט פֿאַרענדיקט ראָטגערס אוניװערסיטעט װוּ ער האָט שטודירט די שפּאַנישע שפּראַך און ייִדישע לימודים. זײַן ביז-גראַדויִר טעזיס האָט ער געשריבן װעגן קינדער-ביכער אױף ייִדיש בײַ הײַנטצײַטיקע חסידישע ייִדן. ער האָט געאַרבעט צװײ יאָר בײַם ייִדישן ביכער צענטער מיט די קלאַנג-אַרכיװן. ער איז הײַנט אַ מיטאַרבעטער בײַם ייִדישן פֿאָרװערטס.

אָנגעשטעלטע

Judith Bro Pinhasik

יהודית בראָ־פּינהאַסיק

אַרבעט שױן מיט אַדמיניסטראַציע און געלטשאַפֿערײַ פֿאַר נישט־פּראָפֿיטיקע אָרגאַניזאַציעס אין די פֿעלדער פֿון געזונט, דערציונג, סבֿיבֿה, און קונסט העכער 16 יאָר. אין דער ייִדיש־װעלט, איז זי די אַנטװיקלונג־דירעקטאָרין פֿאַר יוגנטרוף שױן 4 יאָר לאַנג און איז געװען אַ געהילף־אַנטװיקלונג־דירעקטאָר פֿאַר ליװינג־טראַדישאָנס (קלעזקאַמפּ). אַ געװעזענער פּראָפֿעסיאָנעלע זינגערין און אַקטריסע, יהודית זינגט שױן 14 יאָר לאַנג מיטן ייִדישן פֿילהאַרנאָמישן פֿאָלקסכאָר, װעלכער זינגט לידער נאָר אױף ייִדיש. זי האָט אַ צערטיפֿיקאַט אין געלטשאַפֿערײַ־אַדמיניסטראַציע פֿונעם ניו־יאָרקער אוניװערסיטעט, און האָט גראַדוירט פֿײַ־בעטאַ־קאַפּפּאַ פֿון מערילענד־אוניװערסיטעט מיט אַ דיפּלאָם אין פּאָליטישע װיסנשאַפֿט מיט אַ בײַלימוד אין זשורנאַליסטיק, און אַ מאַגיסטער אין פֿילם־געשיכטע און פֿילמקריטיק. שױן אַן אַקטריסע העכער 15 יאָר, יהודית רעדט אױך ייִדיש, און איר זון דזשאָי לערנט ייִדישע שפּראַך און קולטור אין דער אַרבעטער־רינג־שולע. זי איז שױן אַ מיטגליד ־ און פֿאַרברענגט אױף דער ייִדיש־װאָך שמועסנדיק, זינגענדיק, און זיך אױסשפּאַנענדיק ־ מער װי אַ יאָר־צענדליק.

10517962_10101620099200029_4794021161748518708_n (2)

יהודית װאַלעצקי

איז אױפֿגעװאַקסן אין אַן אָפֿענער ייִדיש־רעדנדיקער הײם אין ברוקלין. זי איז געגאַנגען אין פּריפּעטשיק, אַ געװעזענע יוגנטרוף־שפּילגרופּע פֿאַר ייִדיש־רעדנדיקע קינדער, מיט אַנדערע יוגנטרוף־קינדער. זי האָט אָנגעפֿירט מיט דער ייִדיש־װאָך 4 יאָר לאַנג, און קוקט פֿאָרױס צו זען װי עס װעט װײַטער בליען. כאָטש זי איז איצט צוריקגעגאַנגען צו איר ענגליש־רעדנדיקער קאַריערע, איז ייִדיש נאָך אַלץ נאָװנט צו איר האַרץ. דאָס מײנט, פֿאַרשטײט זיך, אַז זי פֿילט זיך נאָך אַלץ מאָדנע און אומבאַקװעם װען זי רעדט מיט קלײנע קינדער און חיות אױף ענגליש!

מירע־רבֿקה קאַן